Starożytność cz.2
Co dalej w rozwinięciu:
Teraz trzeba podać argumenty i zdecydować się, w jaki sposób je uporządkować.
Możliwość pierwsza: najpierw opisany jest bohater mitologiczny, potem
w kilku zdaniach wykazana zostaje uniwersalność jego postawy, później opisany
jest kolejny bohater, i tak dalej. Możliwość druga: najpierw pokazana zostaje
jakaś ceniona współcześnie cecha czy postawa, potem przywołana jest postać
(jedna lub więcej) jako przykład, że w czasach starożytnych również ta postawa
występowała. Która z tych form jest ciekawsza? Dzięki pierwszej praca będzie
uporządkowana, lecz schematyczna. Dzięki drugiej można się wykazać umiejętnością
problematyzowania.
Trudny wybór postaci
Nie chodzi o to, że będą jakieś problemy z wyszukaniem odpowiednich bohaterów.
Wprost przeciwnie - jest ich bardzo wielu, a w pracy nie uda się przedstawić
wszystkich. Kogo wybrać? Tych, którzy budzą Twoją największą sympatię.
Przemyślcie następujące propozycje:
Herakles
- siła, sprawność fizyczna. Aktualność tych wartości w dzisiejszych czasach
potwierdzi każda wizyta na siłowni czy obejrzenie jakiegokolwiek serialu z wysportowanym
młodzieńcem w roli głównej. U mitycznego herosa podziw może
budzić także pomysłowość czy odwaga, pozwalające na wykonanie dwunastu
bardzo trudnych prac zleconych mu przez króla Eurysteusza; pierwszą z tych
dwu cech wykazał się, oczyszczając stajnię Augiasza, drugą - na przykład
w walce z hydrą lernejską.
Odyseusz
- również pomysłowość! To właśnie on wymyślił konia trojańskiego, dzięki
któremu Grecy zdobyli wreszcie obleganą przez dziesięć lat Troję. Dzięki
pomysłowości, wyobraźni, inteligencji zdołał - mimo rozlicznych przeciwności
- powrócić na rodzinną wyspę: wywiódł w pole Polifema, udało mu się
usłyszeć śpiew syren i płynąć dalej. Dziś wiele się mówi o kreatywności, ceni
się ludzi z pomysłami. Odyseusz z pewnością poradziłby sobie w naszych cza
sach, zwłaszcza żc potrafił także skutecznie negocjować. Jeszcze jedna cecha
Odyseusza znalazłaby uznanie w oczach współczesnych: jego miłość do rodziny.
Aby nie iść na wojnę trojańską, symulował szaleństwo, a po wojnie
przez dziesięć lat wracał do ukochanej żony Penelopy.
Penelopo
- także uosabia ważną dziś wartość: wierność. Pod nieobecność Odyseusza
zabiegało o nią wielu zalotników, a jednak potrafiła tyle lat czekać na męża,
wierząc, że nie zginął. Tak wiele jest dziś krótkotrwałych związków, że wierność
i miłość Penelopy muszą budzić szacunek.
Orfeusz
- miłość i poświęcenie. Żeby odzyskać żonę Eurydykę, nie zawahał się zejść
do świata zmarłych! Sądzę, że ponadczasowość miłości nie podlega dyskusji.
Achilles
- męstwo, odwaga, umiejętność walki. Choć dzisiejszy świat wykorzystuje raczej
karabiny niż miecze, wszystkie te zalety i dziś są ważne. Warto także zwrócić
uwagę na przyjaźń tego bohatera i Patroklosa. Achilles pomścił zabitego
przyjaciela. Achilles jest też reprezentantem antycznego... humanizmu! Takim
wnioskiem uatrakcyjnisz pracę. Otóż warto zatrzymać się nad chwilą
uwiecznioną przez Homera w Iliadzie - tą, gdy Priam, ojciec zabitego Hektora
przychodzi prosić Achillesa o zwłoki syna. Wojownik wspomina swojego ojca
i mimo wrogości w końcu godzi się na pochówek. To akt prawdziwego humanizmu
i godnej też dziś pochwały postawy wobec wroga.
Antygona
- postać z mitu tebańskiego i najsłynniejszej tragedii Sofoklesa i dziś może
być niedościgłym wzorem wierności wyznawanym ideałom, miłości, bezkompromisowości.
Poświęciła życie w obronie wartości dla niej najważniejszych.
Nie każdy byłby do tego zdolny, zwłaszcza w czasach współczesnego relatywizmu
moralnego. Antygona nie miała wątpliwości - wolała zginąć, niż pozostawić
ciało brata bez pogrzebu i złamać prawo boskie.
Prometeusz
- także uosabia poświęcenie dla ludzi. Mitologiczny tytan skradł ogień z Olimpu,
za co został skazany na wieczne cierpienie. Od jego imienia został utworzony
termin „prometeizm"; także współcześnie znajdziemy ludzi cierpiących za innych.
Umiejętność poświęcenia się jest zawsze uważana za godną najwyższego
szacunku.
Zakończenie
Można w nim podsumować to, co zostało przedstawione w rozwinięciu, by
móc jeszcze raz powrócić do tezy. Tak, bohaterowie mitologiczni symbolizują
wartości cenione także dziś - prawdziwość tego stwierdzenia została udowodniona.
Jeśli nie zostało to ujęte wcześniej, dobrze będzie jeszcze napisać coś
bardziej osobistego, choćby o tym, które spośród przedstawionych wartości
wydają Ci się najcenniejsze, których bohaterów szczególnie cenisz. Można też
zastanowić się, czy i przyszłe pokolenia będą uznawały za ważne wartości
cenione przez starożytnych, a uosabiane przez postacie mitologiczne.
Przykład zakończenie
Najznakomitsi badacze poświęcali życie, by dociec fenomenu ponadczasowości
mitu. Zacząłem od głosu autorytetu-do niego powrócę na
koniec swoich rozważań - „ M i t y to pramyśli ludzkości". Tak stwierdził
Gadamer, i rzeczywiście coś w t ym jest.
Można zacząć od sceny wprowadzającej w świat mitów albo od cytatu,
albo od zaprezentowania ulubionej postaci czy zdarzenia mitologicznego.
Przykład - . ?sni8 i!:
Starożytni Grecy zawarli w mitach odpowiedzi na najtrudniejsze pytania.
Wyobrazili sobie wszystko: życie i śmierć, następstwo pór roku
i genezę miłości oraz nienawiści. Każde zjawisko dostało nazwę i opiekuna
boskiego. Oto najciekawsze wyobrażenia...