Regóły cz.2
Cytujemy tylko fragmenty
Oczywiście nie zawsze chcemy przytaczać całą wypowiedź jakiegoś bohatera czy
autora. Wtedy korzystamy z charakterystycznego znaku interpunkcyjnego, jakim
jest wielokropek w nawiasie, czyli: [ . . . ] . Oznacza on, że w tym miejscu były
jeszcze jakieś słowa, ale zostały pominięte.
Przykład
W czasie Wielkiej Improwizacji Konradowi towarzyszy nieustannie poczucie samotności:
Samotność - cóż po ludziach, czy-m śpiewak dla ludzi?
[...]
Jak ja dziś czuję w tej samotnej nocy:
Kiedy sam śpiewam w sobie,
Śpiewam samemu sobie.
Graficzne wyodrębnienie cytatu
Jeśli przytaczamy krótkie fragmenty tekstu, zazwyczaj włączamy je do zdań
i wyodrębniamy jedynie cudzysłowem. Jeśli jednak chcemy przywołać długi
cytat, to - dla przejrzystości - możemy zacząć cudze słowa od nowego wersu,
z dodatkowym marginesem z prawej i lewej strony (dotyczy to zwłaszcza tekstów
pisanych wierszem).
Przykład
Konrad czuje swą wyjątkowość i jest przekonany o tym, że posiada wielką,
należną Bogu zdolność kreacji:
Ja mistrz!
Ja mistrz wyciągam dłonie!
[...]
Boga, natury godne takie pienie!
Pieśń to wielka, pieśń-tworzenie.
Taka pieśń jest sita, dzielność,
Taka pieśń jest nieśmiertelność!
Przerywanie cytatu własnymi wtrąceniami
Cytat można skracać, ale też przerywać własnymi wtrąceniami. Trzeba jednak
wyraźnie oddzielić słowa cudze od własnych. Najlepiej za pomocą myślników
(pauz), ewentualnie za pomocą przecinków.
Przykład:
„Pieśń to wielka - ciągnął dalej Konrad - pieśń-tworzenie".
Jeśli przerywamy zdanie, to po drugiej pauzie nie trzeba wstawiać nowego
cudzysłowu. Inaczej jest w wypadku, kiedy wtrącenie znajduje się między dwoma
zdaniami.
Przykład:
Rzecki lubił przyglądać się nakręcanym lalkom. „Hi! hi! hi! dokąd wy
jedziecie, p o d r ó ż n i. ż a r t o w a ł stary subiekt. „Dlaczego narażasz kark,
akrobato?... Co w am po uściskach, tancerze?...". Jednak konkluzja była
bynajmniej nie wesoła: „Wykręcą się sprężyny i pójdziecie na powrót do
szafy. Głupstwo, wszystko głupstwo!.
Słowa Rzeckiego zostały tu przytoczone po kolei, bez skrótów, ale ponieważ
nasze „wtręty" umieściliśmy pomiędzy kolejnymi zdaniami, każde kolejne zdanie
bohatera trzeba rozpocząć i zakończyć cudzysłowem.
Zawsze cytować sfowo w stówo?
Jeśli się da - tak. Nie zawsze jednak jest taka możliwość. Podczas klasówek nie
możemy przecież sprawdzić czyjejś wypowiedzi i zdani jesteśmy na swoją, nierzadko
zawodną, pamięć. Co wtedy? Najlepiej dopisać w nawiasie, po cytacie
lub przed nim: cytuję z pamięci. To nie asekuranctwo, ale szczere przyznanie, że
wersja przytoczona przez nas może się nieco różnić od oryginału.